RTÜK’ten haber bültenlerine ‘son’ ikaz

Radyo ve Televizyon Üst Şurası (RTÜK), “şiddet olaylarının özensizce gösterimi konusunda medyadan azami hassasiyet beklendiğini” belirterek, haberlerin de “Akıllı İşaretler” uygulaması kapsamına alınacağını duyurdu.

RTÜK’ten yapılan açıklamaya nazaran Şura, yayıncı kuruluşlara “Haber bültenleri başta olmak üzere şiddet içerikli yayınlara dair son uyarı” başlıklı yazı gönderdi.

‘ŞİDDET HABERLERİ ÖNE ÇIKIYOR’

Yazıda Üst Kurul’un meslek uzmanlarınca yapılan içerik tahlillerinde, gazetelerde “üçüncü sayfa haberi” olarak isimlendirilen haber mevzularının televizyon haberlerinde de ön plana çıktığı, haber bültenlerinin birçoklarının “Whatsapp İhbar Hattı”na gelen içeriklerden derlendiği ve şiddet içeren imgelerin ekranlarda çok fazla yer aldığı tespitine yer verildi.

Şiddet içerikli yayınlara, yalnızca haber bültenlerinde değil dizi sinemalarda de yer verildiği belirtilen yazıda, fizikî, ruhsal, ekonomik ve cinsel şiddetin değişik kanallarda farklı içeriklerle yayınlandığı söz edildi.

‘CİMER’E ŞİKAYET GİTMİŞ

Uyarı yazısında, televizyon aracılığıyla legalleşen ve yaygınlaşan şiddetin, toplumsal yapıyı tehdit ettiği, ekranların her türlü şiddetten arındırılması beklentisinin de farklı kanallar aracılığıyla değişik ortamlarda yüksek sesle lisana getirildiği hatırlatıldı.

Şiddet içerikli yayınlara ait Üst Kurul’un Bağlantı Merkezine şikayetler geldiği, Cumhurbaşkanlığı İrtibat Merkezi (CİMER) aracılığıyla yapılan müracaatların da gereği için Üst Kurul’a iletildiği kaydedildi.

‘ŞİDDETİ ÖZENDİRİYOR’

Uyarı yazısında şu sözlere yer verildi:

“Reyting korkusuyla medya hizmet sağlayıcılar tarafından şiddet içerikli yayınlar yapıldığı lakin bu stil yayınların izleyicilere yaşattığı olumsuz sonuçların göz gerisi edildiği, radyo ve televizyonlar tarafından uygulanan yayın siyasetlerinin şahıslarda önemli ruhsal travmaya neden olduğu, toplumda şiddetin kanıksanmasına ve çocuklarda makûs dünya sendromuna yol açtığı hepimiz tarafından bilinmektedir. Bu üslup yayınların şiddeti özendirici olduğu ve şiddete eğilimli şahısları adeta teşvik ettiği gözden kaçırılmamalıdır. Bu şekil yayınların önlenmesi konusunda başta Üst Heyetimiz olmak üzere yazılı ve görsel-işitsel medya kuruluşlarına, haber ajanslarına, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere, basın meslek örgütlerine ve sivil toplum kuruluşlarına kıymetli sorumluluklar düşmektedir.”

RTÜK’ün ekranları şiddetten arındırmak için sırf cezalandırma tekniğiyle hudutlu kalmayacak biçimde hareket ettiği, her türlü şiddete karşı kararlı gayretinin bilindiği belirtilen ihtar yazısında, “Milletimizin son zamanlardaki en büyük şikayetlerinden olan şiddet olaylarının özensizce gösterimi konusunda medyamızdan azami hassasiyet bekliyoruz” sözlerine yer verildi.

‘HEM ÜLKEMİZE HEM MİLLETİMİZE BÜYÜK HAKSIZLIK’

Yazıda, şiddet içeren manzaraların ekrana hangi hedefle, ne kadar ve nasıl yansıtıldığı üzerinde durulması, reyting telaşının asla insanlık onurunun önüne geçmemesi gerektiği vurgulandı.

“Çeşitli irtibat kanalları üzerinden ya da toplumsal medyadan elde edilen amatör kayıtları yahut MOBESE imajlarını hiçbir süzgeçten geçirmeden yayınlamak hiçbir etik bedele sığmaz” tabirlerinin yer aldığı yazıda, “Cinayet, arbede ve karamsar olayları haberleştirmek ve bu manzaraları elemeden geçirmeden olduğu üzere yayınlamamak hem ülkemize hem de milletimize büyük bir haksızlıktır” değerlendirmesinde bulunuldu.

Televizyonlardaki şiddetin toplumun tamamını kuşatmış üzere gösterdiği ve güvenlik algılarını değiştirdiği kaydedilen açıklamada, bilhassa sıhhat çalışanlarına yönelik şiddetin fütursuzca haber bültenlerinde yer almasının kabul edilemez olduğu belirtildi.

Yazıda, “Hizmet ortamının güvenliği ve hasta-hekim bağlantısı aleyhinde algı oluşturan yayınların gündelik hayatın bir parçasıymış üzere sunulmasını anlayışla karşılamamız mümkün değildir” ibaresi kullanıldı.

‘OLUMLU GELİŞMELER DE HABER BEDELİ TAŞIYOR’

RTÜK, “Haber genelde aksilikleri içerir” olgusuyla hareket edilmemesi gerektiğini belirterek, olumlu gelişmelerin de haber kıymeti taşıdığını medya kuruluşlarına hatırlattı.

Uluslararası medyanın çok daha evvelce standarda bağladığı mevt, kaza ve şiddet olaylarının ekrana getirilme biçimine ait yayıncıların gerekli tedbirleri almamasından ötürü haber programları ve bültenleri için yeni bir uygulama başlatılacağını kaydeden RTÜK şunları kaydetti:

“Bugüne kadar genel izleyici kategorisinde görülen ve özel bir uyarıcı Akıllı İşaret kullanılmayan haberlerde, son vakitlerde şiddet imajlarının sıklıkla yer alması, ne yazık ki, ailece izlenen bültenlerde, şiddet imgelerini içeren haberlerin yük kazanması yeni bir düzenlemeyi mecburî kılmıştır. Haberlerin de Akıllı İşaretler uygulaması kapsamına alınması kaçınılmaz hale gelmiştir. Çalışma tamamlandığında artık yayıncılar, haber bültenlerinde Akıllı İşaretler kullanmak ve izleyicileri bilgilendirmek zorunda olacaklar. Şiddetle alakalı bilhassa haber bültenlerindeki bu özensiz yayınlar, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un yayın prensiplerinin sıralandığı 8. unsurunda yer alan ‘Yayınlar, şiddeti özendirici yahut kanıksatıcı olamaz’ unsuru çerçevesinde titizlikle takip edilecektir.”

RTÜK’ün yazısı “Üst Konsey olarak daha evvel tekraren yaptığımız hatırlatmalarımızın akabinde yayıncılarımıza son ikazımızdır” sözleriyle son buldu.